خاموت چیست و چه نقشی در سازه‌ها دارد؟

برای ساخت یک سازه مقاوم نیاز است تا تمام امور مهندسی به درستی اجرا شود؛ به عبارتی یک ساختمان مناسب و مستحکم، باید براساس استانداردهای روز موجود پیاده‌سازی شود. زمان ساخت بنا باید به این مورد توجه کنید که ساختمان مورد نظر مقاومت کافی در برابر بلایای طبیعی دارد. جهت مقاوم سازی از ابزارهای متعددی استفاده می‌کنند که یکی از این موارد میلگرد خاموت است. زلزله ژاپن در سال ۱۹۷۱ یکی از مهم‌ترین دلایلی بود که مهندسین، به دنبال چاره‌ای اساسی برای افزایش مقاومت سازه‌ها بیفتند؛ نتیجه تحقیقات و پژوهشات صورت گرفته بهره‌برداری از خاموت بود.

خاموت چیست؟

میلگردهای مورد استفاده در پروژها، دو نوع طولی و عرضی دارند؛ اگر میلگرد در راستای طول سازه استفاده شود، به آن میلگرد طولی و اگر میلگرد در راستای عرضی (عمود بر میلگرد طولی) به کارگرفته شود، به آن میلگرد عرضی یا خاموت می‌گویند.

 میلگردها در سایزهای متنوع موجود هستند که میلگرد خاموت نیز از این امر مستثنی نیست، پراستفاده‌ترین آن سایزهای ۸ و ۱۰  است.

خاموت؛ میلگردی است که خم شده است و به اینصورت از المان‌های طویل و قائم اطرافش محافظت به عمل می‌آورد. به‌عبارتی استفاده از آن، سبب افزایش استحکام سازه در برابر نیروهای پیچشی و برشی می‌شود. این نوع از میلگردها با توجه به کاربرد، در انواع مختلفی تولید می‌شوند. تعیین قیمت خاموت به میزان زیادی به قیمت میلگرد استفاده شده در تولید آن بستگی دارد. برای مثال اگر در تولید این نوع از میلگرد از میلگرد میانه استفاده شود برای تخمین قیمت خاموت، قیمت میلگرد میانه و هزینه خمکاری مورد نظر قرار می‌گیرد.

خاموت‌ها میلگردهای عرضی هستند که به منظور افزایش استحکام ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

چند نوع خاموت وجود دارد؟

میلگردها با توجه به کاربردی که در بتن دارند می‌توانند به صورت میلگرد راستا، خاموت، سنجاقی، خرک، رکابی و ادکا باشند. هر یک از این میلگردها در سایزهای متنوعی تولید می‌شوند، برای تشخیص سایز میلگرد می‌توانید به مقاله مرتبط در سایت مراجعه فرمایید. در این قسمت انواع میلگرد خاموت مورد بررسی قرار گرفته است.

 خاموت سنتی؛ با کمک اهرم و با دست تولید می‌‌شود. این میلگرد از لحاظ شکل ظاهری مربعی شکل است و پرکاربردترین نوع استفاده شده در ساخت‌و‌سازهای ایرانی به شمار می‌آید.

خاموت معمولی؛ مانند خاموت سنتی با دست ایجاد می‌شود و در سازه‌های مختلف، قابلیت استفاده دارند. توجه داشته باشید که اندازه و قالب این نوع از میلگرد قابلیت تغییر دارد.

خاموت‌های مارپیچ؛ با دست ایجاد نمی‌شوند، بلکه برای تولید آنها از دستگاه‌های CNC استفاده می‌کنند. اندازه این میلگردها در صورت نیاز می‌تواند متغییر باشد.

خاموت ربات؛ با دستگاه CNC تولید می‌شود و از لحاظ شکل ظاهری با نوع مارپیچ تفاوت دارد (در یک سمت این خاموت‌ها مربعی وجود دارد).

خاموت سلولار؛ خاموتی به فرم حلقه‌های بسته می‌باشد و در صورت به کار بردن آنها در سازه، استحکام بالایی در محل استفاده شده آن خواهیم داشت. از تکنولوژی جدیدی به نام Pi-Systems در تولید سلولار بهره می‌جویند. این نوع از خاموت‌ها، جدیدترین نوع خاموت‌های موجود در بازار هستند.

خاموت‌ها به دو صورت دستی و اتوماتیک با دستگاه CNC تولید می‌شوند.

خاموت چگونه در ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد؟

روش‌های طراحی و مهندسی سازه‎ها مشخص می‌کند که خاموت به چه شکلی در ساختمان به کار گرفته شود. خاموت‌ها به دو شکل تنگ باز و تنگ بسته در سازه مورد استفاده قرار می‌گیرند. آرماتور عرضی تنگ باز، می‌تواند به سه صورت تک شاخه (قلاب)، دو شاخه (رکابی) و یا چند شاخه در سازه کاربرد داشته باشد. خاموت تنگ بسته نیز برای تحمل نیروی برشی و پیچشی می‌تواند با توجه به تعداد شاخه، ایفای نقش کند. اگر قصد استفاده از خاموت در موقعیتی دارید که نیروی پیچشی وارده زیاد است، بهتر است از خاموت تنگ بسته استفاده شود. بعد از تعبیه خاموت باید انتهای آن را حداقل به میزان ۱۳۵ درجه به قسمت داخلی خم کنند، بدین صورت در برابر نیروهای وارد شده به سازه مقاومت بالایی خواهد داشت.

در یک دسته‌بندی دیگر، این میلگردها به دو شکل ساده و مهندسی وجود دارند؛ خاموت ساده، خم ۹۰ درجه و خاموت مهندسی خم ۴۵ درجه دارد. در شکل زیر نمایی از این دو نوع میلگرد را مشاهده می‌کنید.

خاموت ساده، خم 90 درجه و خاموت مهندسی خم 135 درجه دارد.

خاموت چه نقشی در سازه ایفا می‌کند؟

با وجود کمربندهای زلزله در قسمت‌های مختلف جهان، همواره شاهد چالش‌های زیادی در صنعت ساختمان سازی هستیم. پشت سر گذاشتن این چالش‌ها بخصوص در جوامعی که از نظر اقتصادی ضیعف‌تر هستند، دشوارتر خواهد بود. زیرا در صورت رعایت نشدن نکات ایمنی در ساخت و ساز، مواجه شدن با تلفات و صدمات بعد از زلزله برای آنها سخت‌تر می‌باشد. بنابراین به دلیل وجود شرایط غیر قابل پیش‌بینی مانند سیل و زلزله باید تمام توان خود را به کار گیریم.

خاموت‌ها به دو صورت مورب و عمودی در سازه‌ها به کار برده می‌شوند تا از شکستگی مقطع بتنی خودداری شود.

خاموت نقش بسزایی در سازه‌ها دارد، ستون‌های بتنی مقاومت پایینی در برابر نیروی کششی وارده دارند. این میلگردها اکثراً به صورت عمودی و گاهی نیز به شکل مورب مورد استفاده قرار می‌گیرند، تا از شکست زود رس مقطع بتنی در اثر نیروی خمشی و برشی وارده شده جلوگیری کنند. بی‌شک بتن‌ها با عبور میلگردهای فولادی استحکام کافی را به دست می‌آورند؛ اما با وجود خاموت اجزا نظم مورد نیاز را خواهند داشت و مقاومت در برابر نیروهای وارده افزایش می‌یابد.

به طور کلی استفاده از خاموت در ساختمان‌ها، اهداف زیر را دنبال می‌کند:

  • جلوگیری از ترک‌های ناگهانی مورب که ممکن است سبب خرابی‌های غیرمنتظره در کل سازه شود.
  • افزایش مقاومت سازه در برابر فرایندهای تنشی، پیچشی، خزش، انقباض و کشش سطحی.
  • ارتقای کارکرد لنگر خمشی آغازین.

قوانین ملی ساختمان برای خاموت گذاری در ستون‌ها با شکل‌پذیری متوسط

در رابطه با پیاده‌سازی هر عضو سازه‌ای، قوانینی وجود دارد که استفاده از این میلگرد نیز از این امر مستثنی نیست. در ادامه برخی از مقررات ملی ساختمان را در رابطه با خاموت‌گذاری در ستون‌ها تحت شکل‌پذیری کم را مطرح خواهیم کرد.

طول ناحیه بحرانی نباید از مقادیر زیر کمتر باشد:

  • یک ششم ارتفاع آزاد ستون
  • ضلع بزرگتر مقطع مستطیلی ستون
  • قطر ستون
  • ۴۵۰ میلی‌متر

فاصله خاموت‌ها در ناحیه بحرانی، در صورتی که خاموت از نوع بسته باشد، نباید از مقادیر زیر کمتر باشد:

  • ۲۴ برابر قطر خاموت
  • ۳۰۰ میلی‌متر
  • ۸ برابر قطر کوچک‌ترین میلگرد طولی ستون
  • نصف کوچک‌ترین ضلع مقطع ستون

فاصله خاموت‌ها در دیگر نقاط اعضای فشاری، نباید از موارد زیر بیشتر باشد:

  • ۳۶ برابر قطر میلگرد خاموت
  • ۱۲ برابر قطر کوچکترین میلگرد طولی
  • ۲۵۰ میلی‌متر
  • کوچک‌ترین بعد عضو فشاری

سه نکته مهم در رابطه با خاموت

در رابطه با پیاده سازی خاموت‌ برخی اصول باید در نظر گرفته شود و در صورت رعایت نشدن بعدها با مشکل مواجه خواهیم شد.

  • خاموت‌ها باید در فواصل ۲۰ سانتیمتری (اندازه یک وجب دست) از یکدیگر قرار گیرند.
  • آرماتورهای عرضی (خاموت‌ها) باید با کمک سیم آرماتوربندی به میلگردهای طولی بسته شوند.
  • نباید در دمای کمتر از ۵ درجه سانتی‌گراد، آرماتورها خم شوند. اگر قصد خم کردن مجدد آرماتورها را دارید باید به صورت سرد و با دستگاه مکانیکی، عملیات خم کردن را انجام دهید.

 

منبع : آهن آنلاین

بازدیدها: 16


PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com